Zespół Aspergera a spektrum autyzmu – podobieństwa i różnice w diagnozie

Do niedawna uważano, że autyzm i zespół Aspergera mają inne przyczyny i prowadzą do odmiennych trudności. W świadomości społecznej utrwalił się podział na „cięższą” i „łagodniejszą” formę autyzmu, który kształtował sposób myślenia specjalistów, rodziców i samych pacjentów.

Obu jednostkom przypisywano inne rokowania, inne możliwości funkcjonowania w dorosłości i zróżnicowane potrzeby terapeutyczne.

Czy obecnie słuszne jest wskazywanie różnic między autyzmem a zespołem Aspergera?

Diagnoza spektrum autyzmu to pierwszy krok do skutecznego wsparcia.

Diagnoza, która daje zrozumienie – dla dzieci, młodzieży i dorosłych.

Skontaktuj się

Umów się online

Czy zespół Aspergera i autyzm to jest to samo? Różnice przed aktualizacją wytycznych

Przez wiele lat lekarze traktowali zespół Aspergera i autyzm dziecięcy jako dwie odrębne jednostki. W starszych klasyfikacjach umieszczano je w obrębie całościowych zaburzeń rozwojowych, ale mimo wszystko definiowano osobno.

U osób z tymi zaburzeniami wskazywano różnice, które dotyczyły rozwoju mowy, poziomu funkcji poznawczych i stopnia samodzielności.

Zespół Aspergera według starszych definicji

W przypadkach zespołu Aspergera diagnozowanych u dzieci i dorosłych zwracano uwagę na prawidłowy poziom intelektualny oraz brak ogólnego opóźnienia językowego.

Dzieci z zespołem Aspergera zazwyczaj zaczynały mówić we właściwym czasie, a ich słownik bywał bardzo bogaty – nierzadko bardziej rozbudowany niż u rówieśników.

Objawy zespołu Aspergera były widoczne głównie w komunikacji i interakcjach społecznych. Wypowiedzi dzieci często miały sztywny, przesadnie formalny charakter i były pozbawione naturalnej intonacji. Trudności dotyczyły przede wszystkim pragmatyki języka – rozumienia ironii czy metafor – a nie samej zdolności konstruowania zdań. Z tego powodu u osób z zespołem Aspergera częściej obserwowano problemy z komunikowaniem się i funkcjonowaniem w relacjach z rówieśnikami, nawet jeśli ich mowa werbalna wyraźnie nie różniła się od ogólnie przyjętej normy.

Diagnostyka osób ze spektrum autyzmu według starszych definicji

Autyzm dziecięcy diagnozowano wtedy, gdy oprócz trudności w komunikacji i interakcjach społecznych pojawiały się wyraźne opóźnienia rozwoju mowy oraz ograniczenia funkcji poznawczych. Osoby z autyzmem często nie nawiązywały kontaktu wzrokowego, nie reagowały na imię i nie używały języka funkcjonalnego – całych komunikatów niezbędnych do wyrażania własnych potrzeb czy zadawania pytań.

U pacjentów obserwowano także zaburzenia komunikacji werbalnej i niewerbalnej (z wykorzystaniem słów i gestów), mniejszą spontaniczność w zabawie oraz izolowanie się od grupy rówieśniczej. Umiejętności społeczne rozwijały się wolniej i słabiej, a charakterystyczne objawy były bardziej nasilone niż w przypadku zespołu Aspergera.

Diagnoza spektrum autyzmu to pierwszy krok do skutecznego wsparcia.

Diagnoza, która daje zrozumienie – dla dzieci, młodzieży i dorosłych.

Skontaktuj się

Umów się online

Zespół Aspergera a spektrum autyzmu – nowa klasyfikacja zaburzeń ze spektrum autyzmu – ICD-11

Światowa Organizacja Zdrowia w 2022 roku wprowadziła zmiany – zrezygnowano z definiowanych wcześniej kluczowych różnic i ujednolicono sposób diagnozowania.

• Nowa klasyfikacja ICD-11 określa, że wcześniej oddzielnie opisywane kategorie – zespół Aspergera, autyzm dziecięcy, autyzm atypowy – obecnie tworzą jedno szerokie spektrum zaburzeń autystycznych (ASD).

Zmiana klasyfikacji wpłynęła na praktykę kliniczną. Dawniej lekarz zastanawiał się, czy postawić rozpoznanie „zespół Aspergera” czy „autyzm dziecięcy”.

Obecnie koncentruje się na opisie głównych objawów, ich nasilenia i obszarów, w których dominują. U jednego dziecka będą to trudności w komunikacji werbalnej, u innego – nadwrażliwość na bodźce i sztywne przywiązanie do rutyny.

Dokładny opis objawów jest specyficzny dla danego pacjenta, a nie jednej kategorii osób z zaburzeniami. Dzięki temu może stać się podstawą planowania terapii, która pozwali lepiej funkcjonować w kontaktach z rówieśnikami, w szkole czy w pracy.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zespół Aspergera i spektrum autyzmu

Czy zespół Aspergera należy do spektrum autyzmu?

Zarówno autyzm, jak i zespół Aspergera są zaburzeniami, które wchodzą w skład całego spektrum. Aktualne nazewnictwo nie rozgranicza obu tych jednostek.

Jak odróżnić zespół Aspergera od spektrum autyzmu?

Zgodnie z nową klasyfikacją zespół Aspergera i autyzm dziecięcy traktowane są jako różne obrazy tego samego zaburzenia – współcześnie się ich nie rozróżnia. Różnice wskazuje się w objawach między konkretnymi pacjentami.

Czy można mieć autyzm i zespół Aspergera?

Nie. Oba zaburzenia zostały połączone w jedną kategorię, dlatego diagnozuje się wyłącznie ASD.

Co to znaczy autyzm wysokofunkcjonujący?

To określenie używane niegdyś w odniesieniu do osób z ASD, które nie miały opóźnień rozwojowych i dobrze radziły sobie w życiu codziennym. Termin nie jest kategorią diagnostyczną i może sugerować „hierarchię funkcjonowania” – obecne podejście kładzie nacisk na indywidualne profile mocnych stron i trudności, a nie na etykietowanie.

Kto stawia diagnozę zaburzeń ze spektrum autyzmu (zespołu Aspergera i autyzmu)?

Diagnozę stawia psychiatra dzieci i młodzieży lub psychiatra dorosłych. W procesie uczestniczy także psycholog i zespół terapeutów.

Jakie są różnice i podobieństwa w objawach między autyzmem a zespołem Aspergera?

Obie diagnozy zaliczano do spektrum zaburzeń autystycznych i w obu obserwowano trudności w komunikacji, problematyczne interakcje społeczne oraz skłonność do powtarzalnych zachowań. Różnicę dostrzegano przede wszystkim w rozwoju językowym i funkcjach poznawczych. U osób z zespołem Aspergera rozwój mowy przebiegał prawidłowo, a poziom inteligencji mieścił się w normie, z kolei dzieci z autyzmem utożsamiano z opóźnieniami językowymi, ograniczeniami intelektualnymi i silniejszym nasileniem objawów.

Jak postawiona diagnoza wpływała na rokowania?

W starszych ujęciach zakładano, że pacjenci z zespołem Aspergera mieli większy potencjał rozwijania umiejętności oraz redukcji trudności społecznych, podczas gdy w przypadku autyzmu dziecięcego spodziewano się znacznie większych ograniczeń. Dzięki rozszerzeniu perspektyw zaobserwowano, że trening umiejętności społecznych może przynosić efekty u osób w każdym wieku – w odniesieniu do starszych klasyfikacji – tak samo w przypadku diagnozy autyzmu, jak u pacjentów z zespołem Aspergera.

Diagnoza spektrum autyzmu to pierwszy krok do skutecznego wsparcia.

Diagnoza, która daje zrozumienie – dla dzieci, młodzieży i dorosłych.

Skontaktuj się

Umów się online

Bibliografia:

1. Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych – ICD-11. Pobrane z: https://icd.who.int/browse/2025-01/mms/en.
2. Rosen, N. E., Lord, C., & Volkmar, F. R. (2021). The diagnosis of autism: From Kanner to DSM-III to DSM-5 and beyond. Journal of autism and developmental disorders, 51(12), 4253-4270.
3. Rybakowski, F., Białek, A., Chojnicka, I., Dziechciarz, P., Horvath, A., Janas-Kozik, M., … & Dunajska, A. (2014). Zaburzenia ze spektrum autyzmu-epidemiologia, objawy, współzachorowalność i rozpoznawanie. Psychiatria Polska, 48(4).
4. Howlin, P. (2021). Adults with autism: Changes in understanding since DSM-III. Journal of autism and developmental disorders, 51(12), 4291-4308.
5. Ferrara, R., Nappo, R., Ansermet, F., Ricci, P., Massoni, F., Carbone, G., … & Ricci, S. (2021). The impact of dsm-5 on the diagnosis of autism spectrum disorder. Psychiatric Annals, 51(1), 38-46